ಹಂಪೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ದರೋಜಿ ಕರಡಿಧಾಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಶ್ರೀ ಎಂ. ವೈ. ಘೋರ್ಪಡೆಯವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಕುರುಚಲು ಕಾಡು, Sloth Bearಗಳ ತವರು (Sloth ಅಂದರೆ ಸೋಮಾರಿ ಅಂತ ಅರ್ಥ!). ಈ ಹಿಂದೆ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕರಡಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಅಲ್ಲಿ ಸಫಾರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ವಿಷಯ ತಿಳಿದಲ್ಲಿಂದ ದರೋಜಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿಕೊಡುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಸಿಕ್ಕವರು ಹಂಪೆಯ ವಿನೋದ್ ಕುಮಾರ್. ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಅವರು ದರೋಜಿ ಕರಡಿಧಾಮದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಫಾರಿ ಹಾಗೂ ವನ್ಯಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬರಹಗಳನ್ನು - ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಬಾರಿ ಹಂಪೆಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಡುವುದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದೆ. ದರೋಜಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ವನ್ಯಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಅವರು ಸಫಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಯಾವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಫಾರಿ ಹೊರಟರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಿದರು.

ಕಳೆದ ಭಾನುವಾರ (ಜುಲೈ ೨೪) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬನ್ನಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದವರು, ಮತ್ತೆ ಕರೆಮಾಡಿ ಸಂಜೆಯೇ ಹೋಗೋಣ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅದರಂತೆಯೇ ಹಂಪೆ ಜ಼ೂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದರೋಜಿ ನಿಸರ್ಗಧಾಮದ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟರು. ಮುಂದಿನ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿಜಕ್ಕೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಅನುಭವ! ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುವ ವಿನೋದ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರವಿ ಕುರುಚಲು ಕಾಡಿನ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.

ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರು ಇಡುವ ಬೆಲ್ಲ ತಿನ್ನಲು ಬಂದಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಕರಡಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಆ ಸಂಜೆ ನೋಡಿದೆವು. ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು - ಆಟದಿಂದ ಜಗಳದವರೆಗೆ - ಕೆಲವೇ ಅಡಿಗಳ ದೂರದಿಂದ (ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೋಣೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು) ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡೆವು. ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಹೇಳುವ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಕರಡಿಗಳಿಗೆ ಬೆಲ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಕೊಡುವುದು ಕೊಂಚ ಅಸಹಜವೆನಿಸಿದರೂ ಕರಡಿಗಳಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಪರೂಪದ ಅವಕಾಶ. ಈ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುವ ವಿನೋದ್ ಹಾಗೂ ರವಿಯವರಂತಹ ಮಿತ್ರರು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹರು.

• ಸಫಾರಿ ಶುಲ್ಕ ಒಂದು ಜೀಪಿಗೆ (6-7 ಜನ ಹೋಗಬಹುದು) ರೂ. 2000/-, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಶುಲ್ಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ. 
• ವಿನೋದ್ ಅವರ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪುಟ ಇದು 
• ಸಫಾರಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಸ್ಥಳ: Interpretation Center - Daroji Bear Sanctuary
• ಸಫಾರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ಸಫಾರಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಜ಼ೂಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೂ (ಹಂಪೆ ಜ಼ೂ) ಭೇಟಿ ಕೊಡಬಹುದು - ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇದು ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಪ್ರಾಣಿಪಕ್ಷಿಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತೆರಳುವುದು ನಮಗೆಲ್ಲ ಪರಿಚಯವಿರುವ ಅಭ್ಯಾಸ. ಹೀಗೆ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಇದನ್ನು 'ಸಫಾರಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜೀಪು, ವ್ಯಾನು, ದೋಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸಫಾರಿಗಾಗಿ ತೆರಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿವೀಕ್ಷಣೆಗೆಂದು ಆನೆ ಮೇಲೇರಿ ತೆರಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಉಂಟು.

ನೀರಿನ - ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವ ಈ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬದಲು ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕಾಶದಿಂದ ನೋಡುವಂತಿದ್ದರೆ? ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಉಂಟು. ಈಚೆಗೆ ಕೀನ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಮಾಸೈ ಮಾರಾ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂಥದ್ದೊಂದು ಹಾರುಸಫಾರಿಯ ಅನುಭವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ದೊರೆತಿತ್ತು.

ನನ್ನ ಈ ಸಫಾರಿಗೆ ವಾಹನವಾಗಿ ಒದಗಿದ್ದು ಹಾಟ್ ಏರ್ ಬಲೂನ್, ಅರ್ಥಾತ್ ಬಿಸಿಗಾಳಿ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ!

ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ

ನೋಡಲು ಮಕ್ಕಳಾಟದ ಬಲೂನಿನಂತೆಯೇ ಕಾಣುವ ಈ ಆಕಾಶಬುಟ್ಟಿ ಹತ್ತಾರು ಜನರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹಾರುವುದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಕೌತುಕದ ಸಂಗತಿ. ಈ ಕೌತುಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣ 'ಬಿಸಿಗಾಳಿ ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿಗಿಂತ ಬೇಗನೆ ಮೇಲೇರುತ್ತದೆ' ಎನ್ನುವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸರಳ ತತ್ವ. ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ತಂಪು ಗಾಳಿಯದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಂಶ.

ಹಾಟ್‌ ಏರ್ ಬಲೂನುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು ಮೂರು. ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಬಲೂನು ಈ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದು. ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದಾಗ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊರಬಿಡಲು ಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಈ ಬಲೂನಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು, ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲೆಂದು ಬಲೂನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ಬುಟ್ಟಿ. ಮೂರನೆಯದು, ಬಲೂನ್ ಒಳಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡುವ ಒಲೆ. ಈ ಒಲೆ ಪ್ರೋಪೇನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಇಂಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.


ಹಾರುಸಫಾರಿಯ ಈ ವಾಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯಾಣದ ಪ್ರಾರಂಭ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಾಯ (ಟೇಕ್-ಆಫ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್) ವಿಮಾನಯಾನದಷ್ಟು ಸರಾಗವಲ್ಲ. ಬುಟ್ಟಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಬಲೂನಿನೊಳಗೆ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿದ ನಂತರವೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬುಟ್ಟಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬದಿಗೆ ಮಗುಚಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಹಾರಾಟಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹಾಗೆಯೇ ಅದರೊಳಗೆ ತೂರಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರಯಾಣ ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಅಷ್ಟೇ, ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಬುಟ್ಟಿ ಒಂದು ಬದಿಗೆ ಮಗುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆನಂತರವೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹೊರಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯ!

ಹಾರಾಟದ ನಂತರ ಬುಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ

ವಿಮಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹಾಟ್‌ ಏರ್ ಬಲೂನುಗಳಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬರು ಪೈಲಟ್ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಬಲೂನ್ ಒಳಗಿನ ಗಾಳಿಯ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಗಮ್ಯದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೆಲಸ. "ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು" ಏಕೆ ಎಂದಿರಾ? ವಿಮಾನದಂತೆ ಬಲೂನು ಇಂಥ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಬಲೂನು ಕೂಡ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ, ಅದು ಬೀಸುತ್ತಿರುವ ದಿಕ್ಕು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಕಡೆ ನೆಲಮುಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಅದು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪೈಲಟ್ ಕೆಲಸ.



ನೆಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ಬುಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೆಲ್ಲ ತೂರಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಬಲೂನಿನೊಳಗೆ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿಸುವ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆಯ ಬಲೂನಿಗೆ ಗಾಳಿ ಊದಿದಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವೇನಲ್ಲ ಇದು. ಒಂದೆರಡು ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಫ್ಯಾನುಗಳು ಬಲೂನಿಗೆ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿಸಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಒಲೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಗಾಳಿ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬಲೂನು ಮೈತುಂಬಿಕೊಂಡು ನೆಲಬಿಟ್ಟು ಮೇಲೇಳುತ್ತದೆ, ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ

ಬಲೂನಿನ ಹಾರಾಟ ಶುರುವಾಗುವುದು, ಅರ್ಥಾತ್ ಅದು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಆಗುವುದು ಇಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಆದನಂತರವೇ. ವಿಮಾನದಂತೆ ಅಷ್ಟು ದೂರ ನೆಲದಮೇಲೆಯೇ ಸಾಗಿ, ಆನಂತರ ಹಾರಿ-ಏರಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಪೈಲಟ್ ಓಕೆ ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಬಲೂನನ್ನೂ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿರುವ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಲೂನಿನ ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ!

ಮೇಲೇರಿದ ಬಲೂನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅದರ ಪೈಲಟ್ ಗಾಳಿಯ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಲೂನು ಹಾರಾಟದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೂ ಅವರ ಕೆಲಸವೇ. ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅಷ್ಟೇ.


ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಾಡುಗಳೆಂದರೆ ಅವು ನಮ್ಮ ಬಂಡೀಪುರ-ನಾಗರಹೊಳೆಗಳಂತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುವುದೊಂದು ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ. ಬಲೂನು ನೆಲ ಬಿಟ್ಟು ಮೇಲೆದ್ದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಡೆಬೀಸ್ಟ್, ಜೀಬ್ರಾ, ಗೆಜೆಲ್‌, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳೇ ನಮಗೆ ಕಾಣಲು ದೊರೆತವು. ಕತ್ತೆಕಿರುಬ, ಜಿರಾಫೆ, ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್, ಆನೆಗಳೂ ಕಂಡವು. ಹೈವೇಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಕಾರುಗಳಂತೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಲ್ಡೆಬೀಸ್ಟ್‌ಗಳ ಸಾಲನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಂತೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವ. ಮುಂದೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಕೈತೋರಿದ ನಮ್ಮ ಪೈಲಟ್ ಅದೇ ತಾಂಜಾನಿಯಾ ದೇಶ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದರು.


ಪಯಣ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮನುಷ್ಯರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಫಾರಿ ಜೀಪುಗಳು (ಹಾಗೂ ಅದರೊಳಗಿನ - ನಮ್ಮಂಥವರೇ - ಪ್ರವಾಸಿಗರು), ಕಾಡಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸಾವಿರಾರು ಜನಗಳು-ದನಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ವನ್ಯಜೀವನಕ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ತೊಂದರೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ!

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸಿ ಕೆಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಪೈಲಟ್ ಅದರೊಳಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು, ಅದರ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತ ಬಂದರು.


ಬಲೂನು ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೆಲ್ಲ ನಿಂತಿರಬಹುದಾದರೂ ಅದು ಇಳಿಯುವಾಗ ಬುಟ್ಟಿಯೊಳಗಿನ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಹೀಗೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಕುಳಿತ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಲೂನು ಕೊಂಚ ಒರಟಾಗಿಯೇ ಭೂಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿತು, ಮುಂದಿನ ನಿಮಿಷದೊಳಗೆ ನಾವು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಬುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದುಬದಿಗೆ ಮಗುಚಿಕೊಂಡಿತು.

ಪ್ರಯಾಣದ ನೆನಪಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ

ನಾವು ಬಲೂನಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಂಡದವರು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಲೂನನ್ನು ಮಡಚಿ ಲಾರಿಯೊಳಗೆ ತುಂಬಿದ್ದು ವಿಶೇಷ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಜೀಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಟವರಿಗೆ ಕೊಂಚವೇ ದೂರದಲ್ಲಿ - ಕಾಡಿನೊಳಗೇ - ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೋಟಲಿಗೆ ಮರಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾದ ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡು, ನಮ್ಮ ನೆನಪಿನ ಬುತ್ತಿ ಎರಡೂ ಭರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು!


[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೧೭ರ ವಿಜಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ. ಮೊದಲು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಬಗೆಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಇದೀಗ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿವೆ.]

ನೋಡಿದಷ್ಟೂ ಮುಗಿಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ಹಂಪೆ. ಹತ್ತಾರುಬಾರಿ ನೋಡಿದ ನಂತರವೂ, ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ತಿರುಗಿ ಸುಸ್ತಾದ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ "ಸಾಕಪ್ಪ ಹಂಪೆಯ ಸಹವಾಸ!" ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಕೂಡ ಅನ್ನಿಸದಿರಲು ಕಾರಣ ಇದೇ ಇರಬೇಕು.

ಹೀಗೆ ಹಂಪೆಯ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹಲವು ಸಲ ನೋಡಿದ್ದಾದಮೇಲೆ ಅವೆಲ್ಲ ಏಕೋ ಬಿಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳಂತೆ ಕಾಣಲು ಶುರುವಾಯಿತು. ಹಂಪೆಯ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಾರದೇಕೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು. ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮತಂಗ ಪರ್ವತ, ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿದ್ದಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಲು ದೊರಕಿತಾದರೂ ಅದೇಕೋ ಹಂಪೆಯ ಪೂರ್ಣರೂಪ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ತಂದುಕೊಡಲಿಲ್ಲ.

ಈ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಕೇಳಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಹಂಪೆ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಸುದ್ದಿ. ಲಂಕೆಯಿಂದ ಸೀತಾದೇವಿಯೊಡನೆ ಮರಳುವಾಗ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆ, ಅಂದರೆ ಇಂದಿನ ಹಂಪೆಗೂ ಬಂದಿತ್ತಂತೆ. ಈಗ ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮಂತಹ ಹುಲುಮಾನವರನ್ನೂ ಹಾರಿಸಲು ಹಂಪೆಯತ್ತ ಬಂದಿಳಿದದ್ದು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರು.

ಮಕ್ಕಳಿಂದ ದೊಡ್ಡವರ ತನಕ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ವಿಮಾನದ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಯಂತ್ರ ಹಾರುತ್ತದೆಂದೋ, ವಿಮಾನಯಾನದಷ್ಟು ಸುಲಭಲಭ್ಯವಲ್ಲವೆಂದೋ - ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ.

ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಹಾರಾಟದ ಅನುಭವ ಪಡೆಯುವುದು, ಆಕಾಶದಿಂದ ಹಂಪೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆಂದು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಅನುಭವದ ಕೆಲಭಾಗವನ್ನಾದರೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು - ಇಷ್ಟು ಉದ್ದೇಶ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾನೂ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಹತ್ತುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಲೋಚನೆಗಿದ್ದ ಅಡ್ಡಿ ಒಂದೇ - ಅದು ಸಮಯ. ವಿಮಾನಯಾನದಂತೆ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪ್ರಯಾಣವೂ ಸಾಕಷ್ಟು ದುಬಾರಿ; ಹೀಗಾಗಿ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ) ಅದರ ಅನುಭವ ಒದಗಿಸಲು ಆಯೋಜಕರು ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ - ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಸಮಯ ಬರೀ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ!

ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಹಾರಾಟದ ಅನುಭವ ಪಡೆಯಲು, ಹಂಪೆ ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆಂದು ನೋಡಲು ಇಷ್ಟು ಸಮಯ ಸಾಕು. ಇವೆರಡರ ಜೊತೆಗೆ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವ ಕೆಲಸವೂ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಗೊಂದಲ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಒಳಗೆ ಏನೆಲ್ಲ ಇದೆಯೆಂದು ನೋಡುವುದು, ಕಿಟಕಿಯಿಂದಾಚೆಗಿನ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದೋ, ಅದರ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೋ?

ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಜಾಗದಿಂದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಹಾರಬಲ್ಲದು. ಅಲ್ಲದೆ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ಹಾರಬಹುದಾದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕಡಿಮೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಹತ್ತುವುದು ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಹತ್ತುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಲಭ. ಇನ್ನು ನನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ನೋಡಿಯೋ ಏನೋ ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕಿಟಕಿಬದಿಯ ಸೀಟು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಆಗುತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಕೊನೆಯಾಯಿತು. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೆಳೆಯನಿಗಂತೂ ಪೈಲಟ್ ಪಕ್ಕದ ಸೀಟೇ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು!


ವಿಮಾನದ ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಬಹಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ. ಒಳಗೆ ಕುಳಿತು ಆಚೀಚೆ ನೋಡುವುದರೊಳಗೆ ಜೋರು ಶಬ್ದದೊಡನೆ ನಮ್ಮ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿಯೇಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಮೊದಲೇ ರಮಣೀಯವಾದ ಹಂಪೆಯ ಪರಿಸರ ಆಕಾಶದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಚೆಂದಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿದಂತಿದ್ದ ಅವಶೇಷಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ರಸ್ತೆ-ಮನೆಗಳು, ಹಸಿರು ತೋಟಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಹೊಸದೊಂದು ಜಗತ್ತೇ ನಮ್ಮೆದುರು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವ.

ಹಂಪೆಯ ಹಲವು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳ ಸುತ್ತ ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಹೂದೋಟ ಹಾಗೂ ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳಂತೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಹಾಸಿ ಹೋದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹತ್ತಿದ್ದ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ ಮೇಲಿನಿಂದ ಪುಟಾಣಿಯಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದು ತಮಾಷೆಯೆನಿಸಿತು. ನೆಲದ ಮೇಲಿಂದ ಈಗಲೂ ಭವ್ಯವಾಗಿಯೇ ಕಾಣುವ ವಿಜಯವಿಠಲ ದೇಗುಲ ಆವರಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಷ್ಟು ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಆಕಾಶದಿಂದ ಕಂಡು ವಿಷಾದವೂ ಆಯಿತು.

ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಚಲಿಸುವ ವಾಹನದಿಂದ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವುದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸ. ಕಾರು ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುವ ರಸ್ತೆ ಗುಂಡಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೊಂದೇ ಈ ಬಾರಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಪರಿಣತ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು (ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ ಏನೋ, ಆದರೆ ನಾನು ಮಾತ್ರ ರಿಸ್ಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ 'ಆಟೋ' ಆಯ್ಕೆಯ ಮೊರೆಹೊಕ್ಕೆ.

ಪಟಪಟನೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋದವು. ಕಿಟಕಿ ಗಾಜಿನ ಪ್ರತಿಫಲನದಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು, ಫ್ರೇಮಿನೊಳಕ್ಕೆ ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಒಂದಷ್ಟು ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಳಾದವಾದರೂ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಗಿಸಿ ಮತ್ತೆ ನೆಲಮುಟ್ಟುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಂದು ಕಂಡ ಬಹುತೇಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾದವು.

ಆದರೂ ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಮನಸಿನ ಕ್ಯಾಮೆರಾನೇ ವಾಸಿ ಬಿಡಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಗುವ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಗಾಜೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದು, ಯಾವ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ರೆಕ್ಕೆಗೂ ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಬಾರದು!

ನವೆಂಬರ್ ೪, ೨೦೧೭ರ ಉದಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ